Zondag van de weduwe - 18 november 2012

Samenwerkingsdienst vanuit de Eusebiuskerk in Arnhem

Zusters en broeders

.

Hongersnood in Israël, het spreekwoordelijke land van melk en honing, lijdt onder hongersnood. Dat is toch met elkaar in tegenspraak!

.

En de reden? Het heeft al heel lang niet meer geregend, en dan groeit er natuurlijk niks. 

Dat is logisch, daar kan niemand wat aan doen.

Of toch wel?  Kun je er nog meer over zeggen?

Er zijn profeten, zo wordt beschreven in het boek koningen, profeten die hun boodschap verkondigen en de mensen oproepen zich te bekeren tot hun God.

Want, zo zeggen zij; als je je niet houdt aan Gods Woord, dan gaat het niet goed in het land. 

Zie maar... jullie lijden honger!

Zie maar.... vijanden bedreigen de vrede.

Zie maar.... afgoden winnen weer terrein.

.

Betekent dit dat de profeten zeggen; die hongersnood is je eigen schuld?

Of de hongersnood is een straf van God?

.

Nee, zo simpel is het niet, 

Er is hongersnood, het regent niet. 

Een verschijnsel in de natuur waar je mee moet leren leven.

.

Maar dat leren leven, dat doe je als je je houdt aan Gods Woord. 

Als je dat niet doet, lijden mensen honger.

Als je dat wel doet, als je je wel houdt aan Gods Woord, dan kan het een poosje niet regenen, maar dat betekent niet dat mensen ook meteen honger lijden. 

.

Het is niet zo simpel dat je kunt zeggen: eigen schuld, dikke bult.

Maar het is ook niet zo dat je kunt zeggen dat we er niets aan kunnen doen, aan wat er gebeurt met ons en om ons heen. De profeten, zo ook Elia, de profeet van vandaag, wijzen ons erop dat we altijd zelf verantwoordelijk zijn, en blijven, dat we zelf kunnen kiezen. Er is hongersnood, en dan kunnen mensen het kleine beetje wat er nog is, met elkaar delen, of wat ze nog hebben, voor zichzelf bewaren. 

En anderen laten sterven.....

.

Armoede is actueel onderwerp geworden in deze tijd. Helaas.

We horen verhalen van mensen die moeite hebben, of hebben gekregen om rond te komen. Mensen met schulden, mensen met een lage uitkering, mensen met hoge uitgaven vanwege hun ziekte en handicap en noem maar op.

Soms maken mensen domme keuzes in de loop van het leven, waardoor ze nu in financiële of andere problemen komen, soms zit het tegen in het leven en zijn het de omstandigheden, vaak is het een combinatie van beiden. 

.

De profeten roepen ons op onze eigen verantwoordelijkheid onder ogen te zien.

Want als je van iemand behalve zijn inkomen ook nog zijn eigen verantwoordelijkheid  afpakt en dan maak je iemand tot object van zorg, in plaats van mens in Gods Naam.

Door alles economische crises heen, door de armoede en door de hongersnood heen, klinkt de stem van de profeet:

Leef je volgens Gods Woord? 

Ja, de omstandigheden, het zal wel.

Maar het gaat pas echt goed in het land, als mensen bereid zijn naar Gods Woord te horen, dat is de boodschap van de profeet. 

Dit betekent niet dat we terug moeten naar de tijd dat de kerken het nog voor het zeggen hadden in dit land. Maar het betekent dat we die grote woorden van God in ere houden; rechtvaardigheid, vrede, barmhartigheid, naastenliefde, bereidheid tot delen, verantwoordelijkheid, vrede. 

Dat we die grote woorden invullen, steeds opnieuw, in de keuzes die we maken. 

.

In Israël, het beloofde land, heerst hongersnood.

En Elia moet zijn heil ergens ver weg bij Sarefat zoeken. 

Een weduwe, een weduwe? , ja een weduwe kan hem helpen.

Zij, zo vaak afhankelijk van de goedgeefsheid van een ander, kan hem helpen.

.

Elia vraagt haar een beetje water om te drinken.

En ze gaat voor die vreemde man een glaasje water halen.

Dan roept hij haar na een stukje brood mee te nemen, bijna achteloos klinkt die vraag. 

Een rare vraag, Elia zal weten hoe ze er aan toe is. 

Tijdens de hongersnood vraag je niet zomaar een stukje brood aan een wildvreemde.

De normale regels van gastvrijheid kunnen niet meer gelden.

.

De vrouw zegt het ook; ik ben hout aan het sprokkelen om van het laatste beetje meel brood te bakken voor mij en voor mijn zoon.. Daarna zullen wij sterven.

.

Wat een woorden!

Je zult maar onder ogen moeten zien, dat je je kind niet kunt geven wat het nodig heeft.

Geen eten en geen drinken. Dat je je kind niets hebt te bieden, dan je moederliefde en dan de dood. Om te weten wat je kind ook al al aanvoelt, dat het zal sterven.

.

Elia vraagt haar het onmogelijke.

Van het laatste restje meel eerst voor hem een brood te bakken, en er op te vertrouwen dat ze daarna genoeg heeft voor haarzelf en haar zoon. 

.

Misschien, als de bodem van je bestaan zo in zicht is, misschien kun je juist dan dat laatste restje delen met een ander. Misschien, als je zo weinig zelf meer in handen hebt, zo weinig hebt om aan vast te houden, als je al zoveel hebt verloren, dan.. ben je bereid je  leven op het spel te zetten.

.

Wie geeft, haar zal gegeven worden meer dan zij heeft. 

Wie zijn leven wil verliezen om mijnentwil, die zal het ontvangen.

.

Is dat geloof? Vertrouwen?

Roekeloosheid, wanhoop ? één dag meer of minder maakt niet meer uit?

Ze geeft, al wat ze heeft, en ze ervaart dat ze mag ontvangen.

.

Het meel in de pot raakt niet op, de olie in de kruik ook niet.

Ze heeft brood om van te leven, ze ontvangt het leven.

Als het ware opnieuw, opnieuw is er voor haar en haar zoon leven!

.

Het is een wonder, je zou kunnen zeggen: dat het meel niet opraakt en de olie niet, dat is een wonder.

.

Maar is het niet evenzeer een wonder dat deze vrouw haar laatste restje meel deelt met een onbekende?

Zoals het een wonder is dat de weduwe uit het evangelie van Marcus haar laatste stuiver geeft aan haar Heer?

.

Het is een wonder, als mensen met zo'n groot vertrouwen, zo'n groot geloof, delen wat ze hebben. 

.

Twee weduwen worden ons vandaag voor ogen gesteld.

Met de eerste, die van Sarefat lijkt het goed af te lopen. 

Haar meel en haar olie raken niet op. Ze komt de hongersnood door met haar zoon.

Omdat ze durfde delen wat ze had. 

Dat is bijzonder; dat je deelt en dan ontdekt, ervaart dat je meer ontvangt.

Dat je uiteindelijk brood, brood ten leven, leven ontvangt.

.

Zo begint het: dat er een beroep op je wordt gedaan, dat je wordt geroepen, en je geeft gehoor, je antwoordt, en ontdekt dat je uit Gods hand genoeg ontvangt om van te leven.

.

Van de weduwe bij de tempelingang weten we verder niets.

Behalve dat ze nog wordt genoemd, die anonieme vrouw met haar armzalige laatste stuivers. Zij blijft in onze herinnering, in Gods herinnering.

.

Ik vind het een mooie tegenstelling. De discipelen spreken waarderend over de tempel. Het is toch zon mooi gebouw. Het kan de eeuwen doorstaan, nee dus. Er zal geen steen op de andere gelaten worden.

Maar het gebaar van de vrouw; dat doorstaat de eeuwen.

Want het wordt gedaan in geloof en in vertrouwen.

.

In de Naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest.

Amen.

.

.

Joke Kolkman

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS