Een kerk met een knipoog

Blonde krullen golven onder zijn mijter vandaan. Om zijn mond speelt een aanstekelijke glimlach. En als je de cursor op de juiste plek zet, geeft hij je zelfs een guitige knipoog: 'Hoi! Ik ben de heilige Willibrordus, welkom in mijn kerk', lijkt hij te zeggen.
Ja, zo uitnodigend kan een katholieke kerk zijn.
Geen kerk van zuur kijkende mannen die je vanaf de kansel vertellen wat je moet doen, denken en voelen, maar een kerk waarin bisschoppen, priesters, diakenen en parochianen samen bepalen wat belangrijk voor hen is.
Geen kerk die in haar eigen gelijk verstard is, maar een kerk die meegroeit met haar tijd, een kerk die tussen de mensen staat, verbonden met christenen over de hele wereld.
Een kerk die gehuwde priesters wijdt.
Een kerk die vrouwelijke priesters wijdt.
Een kerk die niet moeilijk doet over homoseksualiteit.
Een kerk waarin kinderen welkom zijn en waarin je de aartsbisschop best met 'Joris' mag aanspreken (of met 'monseigneur Vercammen', als je dat fijner vindt).
Een waarlijk eigentijdse kerk dus.
En toch ook een echt katholieke kerk.
Een katholieke kerk met alles erop en eraan, compleet met een prachtige, klassieke ritus, met wierook en kaarsen en met gregoriaanse gezangen.
Een kerk die stevig wortelt in een tweeduizend jaar oude, religieuze traditie.

Oud maar springlevend

De Oud-Katholieke Kerk van Nederland is geenszins bejaard en rimpelig. 'Oud' is de katholieke traditie waarop ze zich beroept. Het is de traditie van de oude, universele en ongedeelde kerk van de eerste tien eeuwen van het christendom. Het is de kerk die de heilige Willibrordus naar Nederland bracht en die, zo vinden de oud-katholieken, niets van haar actualiteit verloren heeft. Oud, maar daarom juist springlevend.
De oude traditie is ernstig en soms zelfs een beetje streng. De typisch oud-katholieke spiritualiteit komt voort uit de katholieke hervormingsbeweging in de achttiende eeuw. Grote denkers als de Franse filosoof Blaise Pascal en de Nederlandse theologen Geert Groote en Thomas van Kempen legden de nadruk op de eigen verantwoordelijkheid van de gelovige voor zijn zielenheil.
De kerk mag nooit een instituut zijn dat jouw geweten wel even voor je schoonpoetst, klaar terwijl je wacht, in ruil voor een bijdrage in het kerkfonds en tien weesgegroetjes. Samen optrekken met Jezus Christus is best lastig, daar moet je zelf het nodige voor doen. In de oud-katholieke traditie is de kerk vooral een plek waar de gelovige ondersteuning kan krijgen bij zijn persoonlijke groei in het geloof. De groei zelf is je eigen verantwoordelijkheid tegenover God. Dat is de sobere, bijna calvinistische trek van het oud-katholicisme.

Katholiek zonder paus

Wie aan 'katholiek' denkt, denkt meteen aan de paus in Rome. De oud-katholieken zijn sinds 1723 katholiek zonder de paus. In dat jaar koos een deel van de katholieken in ons land een eigen bisschop, zoals Nederlandse katholieken dat al eeuwen hadden gedaan, maar wat de paus inmiddels strikt had verboden. Na die 'misstap' werd de ongehoorzame groep Hollanders buiten de kerk van Rome gezet. Dat was in het begin heel eng, want niemand geloofde dat het kon: katholiek zijn zonder paus. Maar het ging, best wel.
In de tweede helft van de negentiende eeuw kregen ook katholieken in andere landen van Europa moeite met de groeiende almacht van de paus en zijn kardinalen. Ze droomden van een katholieke kerk zonder een onfeilbare dwingeland als absoluut leider. Al snel kwamen ze in contact met de Hollandse oud-katholieken die het al anderhalve eeuw zonder paus deden, tot ieders tevredenheid.
Inmiddels is het oud-katholicisme een wijdvertakte internationale gemeenschap, die innige banden onderhoudt met de anglicaanse en de orthodoxe kerkgenootschappen. Vooral met de anglicanen is de band zeer nauw: oud-katholieke priesters mogen voorgaan in een anglicaanse dienst, en omgekeerd. In Arnhem delen de anglicanen het kerkgebouw met hun oud-katholieke broeders en zusters, en worden er regelmatig gezamenlijke vieringen gehouden.
Ondanks de meningsverschillen hebben oud-katholieken beslist geen hekel aan de rooms-katholieken. Beide kerkgenootschappen delen verregaand dezelfde basis, dezelfde liturgie. En het spreekt vanzelf dat de paus als bisschop van Rome, als opvolger van Petrus, een bijzondere plaats inneemt in de katholieke wereldkerk, waartoe ook de Oud-Katholieke Kerk behoort.

Maria en de heiligen

Wie de Arnhemse oud-katholieke Willibrorduskerk binnengaat, wordt begroet door een beeld van de heilige Willibrord. Binnen in de kerk heeft een beeld van Maria en het kind Jezus een bijzondere plaats gekregen, midden in een krans van kaarsjes. Dat is in de afgelopen tien jaar zo gegroeid, heel natuurlijk en heel geleidelijk. In andere oud-katholieke parochies zien ze Mariaverering niet zo graag: iedere parochie heeft zijn eigen, plaatselijke gebruiken.
Wie de Arnhemse kerk binnenkomt, weet zich meteen in een katholiek gebedshuis, daar kan geen twijfel over bestaan. Ook de eredienst en de viering van hoogfeesten zijn honderd procent, helemaal en onvervalst katholiek.
Ja, natuurlijk worden er kinderen gedoopt en huwelijken en verbintenissen ingezegend. Natuurlijk houdt de Oud-Katholieke Kerk alle zeven sacramenten in ere. En Palmpasen mét palmtakken en Aswoensdag mét as. En de Goede Week en Pasen en Kerstmis en Pinksteren en Hemelvaart en de heilige Willibrord en de heilige Eusebius en alle andere goede en waardevolle dingen die horen bij een traditie van tweeduizend jaar. Op een eigentijdse manier, dat wel. Welkom.

Wie meer wil weten over de historie en de achtergronden van de Oud-Katholieke Kerk in Nederland, kan terecht op de site van de landelijke kerk.

• Wie zijn wij?

Uw reactie
Naam (Log in):
E-mailadres:
Onderwerp:
Bericht:
Afbeeldingen Plaats reactie