PDF PDF Print

Heilige Eusebius, patroon van de stad Arnhem

 

Arnhem, H. Eusebius

 
Cultusobject: H. Eusebius  
Datum: 25 augustus; gehele jaar
   
Gemeente: Arnhem
Provincie: Gelderland
Bisdom: Utrecht

De Heilige Eusebius en zijn relikwieën

Het leven van de Heilige Eusebius
Er zijn vele heiligen en martelaren met de naam Eusebius. De heilige Eusebius die patroon is van de stad Arnhem, leefde in de 2e eeuw na Christus tijdens de regering van keizer Commodus (180-192). Eusebius en zijn metgezellen Vincentius, Peregrinus en Pontianus bekeerden vele Romeinen, waaronder een senator, tot het christendom. Daarnaast gaven zij hun persoonlijke bezittingen aan de armen en begroeven zij andere christelijke martelaren. Nadat zij keer op keer geweigerd hadden het keizerlijke bevel uit te voeren en offers te brengen aan Jupiter en Hercules werden zij gevangen genomen en gemarteld. Tijdens de martelingen werd de tong van Eusebius afgesneden, maar hij bleef desondanks de lof van Jezus Christus verkondigen. De tong werd opgeraapt door Faustus, een bij de pijnigingen aanwezige christen. Hij verborg de tong onder zijn mantel en vluchtte. Eusebius bleef vanuit de gevangenis, zonder tong, doorpraten en bekeerde nog een cipier. Daarop beval keizer Commodus dat Eusebius ter dood gebracht moest worden en het vonnis werd uitgesproken door rechter Vitellius. Op 25 augustus (de feestdag van de Heilige Eusebius) werd hij om het leven gracht via een slag met een zweep waaraan een loden kogel was gebonden. Eusebius werd begraven in een crypte bij de zesde mijlpaal buiten Rome tussen de Via Aurelia en de Via Triumphalis. 

De Eusebius-relieken 

De Eusebius-relieken (schedel en tong) zouden in de negende eeuw door paus Sergius II (844-847) op aansporing van keizer Lotharius I, die na zijn terugtrede als keizer monnik werd in Prüm, geschonken zijn aan graaf Markward, de abt van Prüm. De relieken werden in 1453 door pastoor Walram van Wamel naar Arnhem gebracht.
In 1579, tijdens de Reformatie, werd de reliekhouder in veiligheid gebracht en kwam via de kapel van het St. Agnietenklooster (nu: Waalse Kerk) en Emmerik in Deventer terecht. In 1625 (Schulte, p. 29: 1622; p. 44: 1625) werd de houder aan de Arnhemse Katholieken teruggeven en kreeg een plaats in de schuilkerk aan de Varkensstraat (Eusebiusstatie of Varkensstraatkerk). In 1865 werd het overgebracht de nieuw gebouwde Neogotische Eusebiuskerk aan het Nieuwe Plein. Na de sloop van deze kerk in 1990 werd het reliek geplaatst in de schatkamer van de Sint-Walburgiskerk. Daar is het nog steeds te bewonderen.

Het bovenstuk dateert uit het midden van de 15e eeuw gedateerd (1452) Het is een zilveren hoofdreliquarium, een reliekhouder in de vorm van een hoofd met schouders. Het toont een hiëratisch, strak voor zich uit starend gelaat, omgeven door licht krullend haar. Een strakke halsband met vier knoopjes aan de voorzijde scheidt het hoofd van de glad gepolijste schouders. Het strak vormgegeven gelaat kan opgetild worden, waardoor de schedelreliek zichtbaar wordt. Het fraai gestileerde haar is van verguld zilver. 
Het middengedeelte met de engelen is uit de 17e eeuw en heeft aan voor- en achterzijde een kijkvenster (fenestella) waarachter zich de (versteende) tong en enkele perkamentstrookjes bevinden. Op het perkament staat in het Latijn: ‘H. Eusebius, martelaar, bid voor ons kameraden/reisgenoten’.
Aan weerzijden van het venster knielt een engel met gevouwen handen. Aan de achterzijde is het venster met florale motieven omgeven. Het onderstuk, met het jaartal 1669, is een rechthoekige kist die met zilveren platen is beslagen. De voorzijde toont Eusebius als Romeins soldaat met helm en harnas. Een engel komt aangevlogen met een zegekrans voor de martelaar. De tekst luidt: ‘Sanctus’ en ‘Eusebius mar’. 


Klik HIER om meer te lezen over Eusebius van Rome

.

.

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS