Geboorte van Maria

Ik moet u bekennen dat soms de vraag bij mij opkomt: Waar zijn we nou eigenlijk mee bezig? We zijn lid van een kerk die kleiner is dan de gemiddelde Rooms-katholieke parochie. Onze eigen parochie bestaat uit 139 zielen, van wie ik er deze week drie heb kunnen uitschrijven. Van de 136 mensen die overblijven gaat minder dan een vijfde naar de kerk. En dan is het nog de vraag wat de kerkganger hier brengt. Ik vermoed dat de meesten hier komen, omdat de dienst bevalt. Ik houd een preek en die in meer of mindere mate aanspreken, maar wat men ermee doet? Is naar de kerk gaan niet gewoon een van de dingen die je in een week doet en wellicht niet iedere week? Met andere woorden, zijn we een geloofsgemeenschap of gaan we naar een ritueel dat naar de smaak is? Zijn we nog de gemeente die op zondag samenkomt om de verrijzenis te gedenken en te beleven of gaan we op zondag naar de kerk zoals je wekelijks gaat bridgen of naar welke andere vereniging ook gaat? Kortom, zijn wij nog echt een kerk of is het onze hobby te doen alsof, nog even snuffelen aan iets dat zestig jaar geleden nog echt leefde?

Micha 5, 1-3
Openbaring 21, 1-7
Matheus 1, 1-17

Dat zijn vragen die mij soms bezig houden. Er lijkt een enorme afstand te zijn tussen wat we in de Bijbel lezen over de volgelingen van Jezus en wat we nu kerk noemen. De eerste christenen waagden hun leven om de maaltijd van de Heer te vieren. Wij slaan nu een eucharistie over, omdat de kinderen van het weekend komen of omdat we ook wel iets anders met onze zondag willen doen. We leven in een heel andere tijd. Geloof en kerk hebben een andere plaats in ons leven ingenomen.

We leven niet meer in een tijd van vervolging, van onderdrukking en verlangen naar bevrijding. We hebben gelezen uit de profetie van Micha. Deze profeet leefde onder de dreiging van een invasie. De noordelijke stammen van Israël werden bedreigd door de Assyriërs die het land zouden binnenvallen en de bevolking deporteren. Sommigen van u weten uit de vooravond van de Tweede Wereldoorlog nog wel hoe dat is. De angst en onzekerheid. Voor Micha was het duidelijk: Israël zal worden binnengevallen en de deportatie zal plaatsvinden, 'Maar,' zegt hij tot de mensen, 'het zal niet voor altijd zijn.' Hij voorspelt dat er een nieuwe koning David zal komen . Die zal de mensen bevrijden en de overgeblevenen mogen dan weer terugkeren. In een tijd van bedreiging gelooft Micha dus dat de onderdrukking ook weer zal ophouden en dat de bevolking weer mag leven in Gods koninkrijk.

De verwachting van de komst van de nieuwe koning David leefde nog in de tijd dat Maria geboren werd. Inmiddels waren de Romeinen de baas geworden in het land maar de bevolking wachtte nog steeds op bevrijding. De geboorte van Maria is het eerste begin van de verlossing, want zoals u weet, uit haar zou de nieuwe David, de messias geboren worden. Het is de eerste hoop op bevrijding, maar het zou niet de bevrijding worden die men verwachtte.

Jezus werd immers niet de nieuwe koning David die de Romeinen zou verjagen. Er kwam geen nieuw koninkrijk van Israël en Juda. Het ging Jezus om een ander koninkrijk en de bevrijding van een andere onderdrukker. Want het kwaad zit niet in de Romeinen, de Assyriërs of Taliban-strijders zoals we nu zouden zeggen. Het gaat niet om het bestrijden van een bepaalde politieke groep of regime, want het enige wat dat oplevert is dat er weer een ander aan de macht komt die het volk onderdrukt. Nee, de enige oplossing die Jezus brengt, is dat mensen zelf ophouden anderen onrecht aan te doen en te onderdrukken. Jezus wil de mensen niet bevrijden door een nieuwe regime aan de macht te laten komen. Hij wil een einde maken aan al het onrecht, alle onderdrukking. En dat kan. Dat gebeurt, overal waar mensen rechtvaardig en liefdevol met elkaar omgaan. En eens zal God alles weer nieuw maken, dan hoeven we niet meer op te komen voor gerechtigheid en vrede door alle geweld en onderdrukking heen. Dan komt er zoals de tweede lezing van vandaag zegt een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waar het voor iedereen goed is.

Voor ons is het moeilijk om aan die opdracht van Jezus vast te houden, omdat we niet meer de onderdrukking ervaren die zijn volgelingen te verduren hadden. Bij ons leeft geen verlangen naar een betere wereld. De onze is toch goed genoeg? Niet dat we zelf niets meemaken in ons leven. Ieder huisje heeft immers zijn kruisje, maar de echte ellende blijft ver van ons bed. Daarom is de boodschap van Jezus voor ons niet meer zo belangrijk. Daarom hechten we niet meer zo aan ons kerk-zijn. Misschien zijn we zelfs geen kerk meer. Niet zolang we genoegen nemen met deze wereld met alle ellende die nog steeds plaatsvindt. Jezus is niet aan het kruis gestorven, opdat wij kunnen overwegen of we deze week zin hebben om naar de kerk te gaan. De eerste christenen hebben niet met gevaar voor eigen leven de kerk gevormd om nu een activiteit op zondag te zijn zoals iedere andere. We gaan niet af en toe naar de kerk, omdat we daar zin in hebben. We moeten niet naar de kerk gaan, we moeten kerk zijn. Een gemeenschap waar even het koninkrijk van God zichtbaar wordt. Waar je je als broeder of zuster geaccepteerd mag voelen, waar je thuis bent bij God. Zo'n gemeenschap kunnen we niet zijn, als we alleen maar gaan omdat we een ritueel kunnen meemaken waar we die dag behoefte aan hebben. We moeten er zijn, hier zijn voor elkaar.

Het ging Jezus en de vroege kerk om dat nieuwe koninkrijk, waar alle mensen in gerechtigheid en vrede kunnen leven. Dat koninkrijk dat bestond te midden van alle vervolging, omdat Jezus' volgelingen de wereld iets anders lieten zien. Zij vormden een gemeenschap, een nieuw volk, waarin gerechtigheid en vrede echt te beleven waren. Om die gemeenschap gaat het. Dat is kerk zijn, een teken aan de rest van de wereld dat het anders kan. Dat oorlog en onderdrukking niet nodig zijn, maar dat we allemaal mogen delen in het leven dat God ons gegeven heeft.

Het feest van de geboorte van Maria laat ons weer denken aan het begin van de bevrijding die Jezus ons gegeven heeft. De bevrijding, waar wij als kerk nog steeds in delen. Als ik daar aan denk, dan weet ik weer waar ik mee bezig ben. Ik hoop u ook.

Preek van pastoor Remco Robinson, 9 september

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS