God zet de wereld op zijn kop

Een mooi verhaal

Ik hoor het mensen vaak zeggen: 'Ik geloof niet zo in God of Jezus, ik ga niet naar kerk, maar de verhalen vind ik wel belangrijk. De verhalen zijn zo mooi. Het kerstverhaal van deze avond is een van de mooiste verhalen.' De mensen hebben gelijk; het zijn mooie verhalen. Maar wat ze niet beseffen is dat geloven en naar kerk gaan - wat zij dus niet doen - beginnen bij deze verhalen die ze zo mooi vinden.

Het evangelie is namelijk meer dan een mooi verhaal. Het verhaal kan iets met je doen. Het is een boodschap van bevrijding, ze kan je daarom vrij maken. Dat wordt duidelijk als je de eerste lezing uit Jesaja erbij neemt: een volk dat wandelt in het duisternis, ziet een groot licht. Er is vreugde, want God haalt de verdrukking weg; er is geen zweep meer, er klinken geen soldatenlaarzen waar bloed aan kleeft. En dat allemaal, omdat een kind geboren is, de nieuwe koning die vrede brengt.

Jesaja 60, 1-6
Efeziërs 3, 1-12

Matteüs 2, 1-12

Welke bevrijding?

Wanneer we de lezingen als bevrijdingsverhalen lezen, dan begrijpen we iets van de betekenis van de geboorte van Jezus voor de mensen van zijn tijd. Deze mensen hadden de eerste lezing van Jesaja al gehoord. Ze verwachtten de geboorte van een kind, een nieuwe koning. In Jezus is die koning geboren, is de belofte waar gemaakt. Maar die mensen verwachtten daarbij het einde aan de oorlog, een einde aan de Romeinse bezetting, de hoge belastingen en het geweld in de samenleving. Dat is niet nu juist niet gebeurd. Als we de evangeliën lezen, dan blijkt het om een andere bevrijding te gaan; een bevrijding die verder gaat dan wat de mensen van Jezus' tijd verwachten. Het is een bevrijding die ook voor ons geldt. Welke bevrijding is dat dan?

Een nieuw begin

De bevrijding door de geboorte Jezus is niet een eenmalige gebeurtenis, alleen voor mensen uit Jezus' tijd. Jezus' geboorte brengt een bevrijding die iedere keer weer opnieuw kan plaatsvinden. Dat komt omdat in Jezus God iets nieuws begint. In feite zet Hij met Jezus alles op zijn kop. Dat begint al bij de aankondiging van Jezus' geboorte. God kiest een onbelangrijke vrouw uit een 'boerendorp' in plaats van een deftige, goed opgeleide, adellijke dame als moeder van de Messias. Dan de persoon van Jezus zelf. God zelf wordt mens. De God van Israël, wiens naam niet genoemd mag worden, wiens heiligdom slechts eens per jaar door de hogepriester betreden mag worden, deze verheven God wordt mens, die eet, drinkt en slaapt zoals elk ander. Deze messias, Zoon van God, wordt geboren niet in een paleis in Jeruzalem, maar in een stal in Bethlehem. Het verhaal bij Lucas vertelt dat het eerste kraambezoek niet uit de adel van Israël bestond, maar uit herders, de laagste klasse van de samenleving. Deze krijgen als eerste de opdracht, de blijde boodschap van de geboorte van de Messias te verkondigen. Op nog veel meer plaatsen in het evangelie wordt verteld dat Jezus de dingen omdraait en de mensen laat zien: Gods kijk op de wereld is anders dan de onze. Kijken met die nieuwe blik van het evangelie, is de bevrijding van Kerstmis.

Leer kijken met andere ogen

Hoe kan dit nu bevrijding zijn, terwijl onrecht en haat nog bestaan? Dat was ook voor mensen in Jezus' tijd moeilijk. Lang niet iedereen erkende Hem als de messias. Is het misschien hetzelfde als bij de mensen die het kerstverhaal alleen maar een mooi verhaaltje vinden. Ze dringen niet door tot de echte betekenis. De bevrijding van Jezus is een uitnodiging mee te doen aan het nieuwe begin, om te leven voor en tegelijkertijd in die nieuwe wereld, waarin alles op zijn kop staat. Een wereld waarin mensen niet tegenover elkaar staan, maar als kinderen van God, en broers en zussen van elkaar leven. Waar elkaars lasten gedragen worden, pijn en vreugde gedeeld worden. Het is geen toverformule die alle problemen wegneemt, maar een andere manier biedt om ermee om te gaan. Veel problemen komen juist doordat we tegenover elkaar staan, het grotere plaatje niet voor ogen hebben, langs elkaar heen leven, het leed van de ander niet zien of willen zien. Het komt neer op de fundamentele vraag: waar is je broeder of zuster?

Het is in feite niets anders dan wat God vanaf het begin van de schepping met ons wilde: verbondenheid met Hem en met elkaar. Dat is steeds weer Zijn boodschap: van Gods Wet, de profeten en het evangelie. Kerstmis is het feest van het nieuwe licht, de hoop op bevrijding, omdat die uitnodiging weer klinkt. Jezus is die uitnodiging en die is vannacht geboren. Wanneer wij Gods uitnodiging aannemen, wordt Jezus in ons midden geboren.

De nieuwe koning

Voordat de nachtmis begon, werden de adventskaarsen aangestoken. Wie met ons de advent heeft beleefd, heeft een reis gemaakt vanuit het verlangen naar bevrijding, het weghalen van de drempels in onszelf, langs de vreugde maar ook de vermaning, want bevrijding komt niet zonder bekering. Op de vierde zondag klonk de waarschuwing, met de messias wordt het kleine, onbelangrijke groot. Het zijn vier stappen op weg naar een nieuwe kijk op ons bestaan. God zet de wereld op zijn kop. Kunt u op uw handen gaan staan en meelopen? Ik wens u een zalig kerstfeest.

Preek van pastoor Remco Robinson, Kerstavond 2009

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS