Allochthoon wordt stammoeder van koningshuis

Preek van prof. pastoor Jan Visser, 10 oktober 2010 (10-10-10)

Bisschop Bert Wirix leerde zijn vrouw Cristel kennen op een Israëlreis, waar ook mijn vrouw en ik aan deelnamen. Op die reis las Cristel tijdenRuth belooft trouw aan Naomis de bustochten het boek Ruth. Ik vond dat treffend toen ik bij hun huwelijk de preek mocht houden. Het was toch zeker voor haar een hele stap om met een oud katholiek geworden priester te trouwen en met hem later vanuit Vlaanderen naar Nederland te trekken. Al bleek uiteindelijk de grens tussen de beide landen niet zo scherp getrokken en vonden ze er beiden een gevuld leven. Maar ook vonden ze er zoals we weten door de naar menselijke maat te vroege dood van bisschop Bert teleurstelling en tegenslag.

Het is ons mensen eigen te verlangen naar een gevuld een goed leven. En daartoe ondernemen we veel, schuwen reizen en trekken over grenzen niet. En vinden zo niet alleen geluk, maar ondervinden ook teleurstelling, diep verdriet..Heeft dat het laatste woord ?

Hongersnood in het land van belofte

Luisteren we naar dat prachtige verhaal uit de bijbel met als titel Ruth. Oeroud en in al zijn menselijkheid actueel. Zoals zo veel verhalen uit het Oude Testament: je vindt er het leven in terug.
Zoals in Ruth: hongersnood in het land van belofte, ook in Bethlehem, letterlijk broodhuis. Dart kan niet. Is in tegenspraak met een land van belofte. Dat valt zwaar tegen.En wat doet dan een ondernemend man? Hij zoekt zoals Elimelech naar de mogelijkheid voor zijn gezin om te overleven. Dus hij gaat over de grens naar Moab. En daar vestigden ze zich zij het als

Ruth 1, 1-19a

2 Timoteüs 2, 8-15

Lucas 17, 11-19

vreemdeling, allochtoon. Modern gezegd ze integreerden, zo zelfs dat de beide zonen met Moabietische meisjes trouwden. Voor Naomi een uitkomst want ze werd al vroeg weduwe en met twee getrouwde zonen kon je je beter handhaven dan als weduwe. Maar het lot dat haar trof bleef daar niet bij: ook die twee jongens overleden en daar bleven die drie vrouwen als kinderloze weduwen achter. Wat moet je dan?

Zulke vrouwen telden toen niet mee: ze hebben een lege identiteit. Het lijkt erop dat de schrijver onderstreept: dat komt er van als je het beloofde land verlaat en wat de naam van Elimelech zegt niet waarmaakt: vertrouwen op God als je koning. In deze onbeschermde toestand besluit Naomi om terug te keren naar het land van oorsprong. Teleurgesteld en verbitterd over haar lot en om te voorkomen dat haar schoondochters hetzelfde zal treffen zegt ze tegen hen: blijf toch in je eigen land, wat zal je met mij meegaan, ik stel niets voor en kan niets meer voor jullie betekenen. Ga terug en zoek je aanzien bij je eigen volk: daar maak je kans op een nieuwe man die je kinderen kan geven... Dat was in die dagen je redding, je levensverzekering als vrouw, zonder man of zoon was je nergens. Daarom was het ook zo geregeld dat als je jong weduwe werd, het naaste familielid ervoor moest zorgen dat er alsnog een stamhouder kwam. En daarop doelt Naomi als ze zegt : ik ben te oud, van mij kan je niets meer verwachten. En waar ik heenga word je niet meer dan een allochtoon, een hoofddoekjesvrouw. Van wie men vindt: ze hoort hier niet thuis. En wellicht denkt ze: kijk naar mij wat er van me geworden is in de vreemde. De Heer heeft zich tegen mij gekeerd; met mij kies je voor het ongeluk.

Tegen de stroom in

Een laat zich ompraten en keert terug. Maar dan komt het verrassende: Ruth laat zich door Noami en haar verbitterd verdriet niet manipuleren. Ze roeit tegen de stroom van het voor de hand liggende om je geluk te vinden in. Ze heeft voor Noami gekozen, en daar trekt ze de gevolgen uit. Het is een besliste keuze die zich over haar hele leven uitstrekt. Het doet haar een onzekere toekomst verkiezen boven waar in je denkt je geluk te vinden. Ze geeft dat op zonder te weten wat ze ervoor terugkrijgt en neemt het risico als jonge weduwe te gaan wonen in een vreemd land. Waarom? Ze is geboeid geraakt door die God van Noami, anders dan gewoon, die het verlangen in mensen wekt op weg te gaan zonder te weten waar je komt. En door haar verrassende keus voor Naomi én haar God ziet deze een sprankje hoop gloren. Het verhaal gaat verder: Ruth's vertrouwen wordt niet beschaamd: zij ,de allochthoon, wordt de stammoeder van het koningshuis van David. Boas een ver familielid neemt haar tot zich. Haar zoon Obed is de grootvader van koning David.

God volvoert wat hij met ons voor heeft

En wat zegt een commentator: God is werkzaam, volvoert wat hij met ons voor heeft ook door vrouwen en vreemdelingen die onder zijn vleugels hun toevlucht nemen en het wagen met hem op weg te gaan. Mensen verlangen naar een gevuld, vervuld leven . Dat vraagt om op weg te gaan, grenzen niet te schuwen. Het betekent niet dat je daarmee gladjes je doel bereikt. Leven brengt nog altijd teleurstelling met zich mee. Je denkt zo kom ik er niet en je trekt grenzen om die teleurstelling buiten de deur te houden. Maar dat is de dood in de pot: Hoe actueel is dan de Bijbel” langs een weg waarvan wij menselijkerwijs zouden zeggen: dat is uitgesloten, dat kan niet… gaat God zijn genadige gang onder ons. Daarom is, al kun je er ook lezen over de menselijke neiging je niet in te laten met wat vreemd is, met vreemdelingen, die buiten de deur te houden , het een eye-opener om niet op voorhand wat vreemd is uit te sluiten, daar geen heil, maar eerder onheil van te verwachten. Momenteel een politiek heet hangijzer dat vorige week in het CDA bijna voor een scheuring zorgde.. En dat niet alleen soms blijkt wat menselijkerwijs teleurstellend is, wat niet bijdraag tot een ‘gevuld’ leven een blessing in disguise, een zegen in vermomming te zijn. En het heil komt of zo je wilt enig menselijke geluk komt vaak uit een hoek van waaruit je het niet verwacht.

En dat onderstreept vandaag ook Jezus: de ene die terugkeert om hem te danken voor zijn ‘genezing’ is uitgerekend een allochtoon uit zijn tijd, een Samaritaan, door Jezus landgenoten als niet zuiver op de joodse graad beschouwd… Zoals het eigenlijk ook verwonderlijk is dat uiteindelijk de Messias niet komt met vertoon van macht, maar juist in de onmacht van het kruis het heil bewerkt. Daarvan zegt Paulus later: voor de Joden een ergernis, voor de Grieken een dwaasheid, maar voor ons de wijsheid van God.

Het gaat om het bijzondere dat God zoals het spreekwoord zegt met een kromme stok een rechte slag kan uitdelen. Als je dat tot je toelaat kom je op een andere dan de doorsnee manier in het leven te staan. En kom wellicht je in de lagen van het leven, of nu gaat om de politiek,om je werk,om je omgaan met anderen tot andere dan voor de hand liggende keuzes. Daaruit blijkt dan de actualiteit van zo’n oeroud boek als de Schrift en komt traditie tot leven. Moge het ons zo vergaan vandaag, een bijzondere dag 10.10.10.

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS