Wachten duurt lang. Te lang?

Kinderen zijn er een expert in, wachten. Zeker de afgelopen weken sinds Sinterklaas zijn voet aan wal in Nederland zette. Weken lang hebben kinderen opgewonden zitten wachten op pakjesavond. Hoe hoger de spanning van het wachten, hoe langer het duurt. Nu is het onze beurt om te wachten, wachten op Kerstmis.

Jesaja 40, 1-11

2e Brief van Petrus 3, 8-18

Marcus 1, 1-8

Kunnen we in de advent wel echt ergens op wachten?

Vorige week was het thema waakzaamheid, actief wachten. Advent betekent immers aankomst. We wachten op Kerstmis, het feest van de geboorte van de Messias. Dat wachten wordt moeilijk als we er wat dieper op ingaan. Als de advent meer is dan een voorbereidingstijd op Kerstmis, als we verder gaan dan een liturgisch en sociaal feest, dan is het wachten van de advent het wachten op de wederkomst van Christus. Zoals ik vorige week al zei: dit wachten is problematisch, omdat het al 2000 jaar lang duurt.

Laat de mensenzoon op zich wachten?

Ook voor de tweede generatie christenen, dus degenen die Jezus tijdens zijn aardse leven niet hadden meegemaakt, was dit wachten moeilijk. Dat blijkt uit de tweede Petrusbrief, de eigenlijk tweede lezing van vandaag. Ik wil u de inhoud niet onthouden, omdat die zo belangrijk is voor de Advent. De schrijver geeft antwoord op de vraag waarom de wederkomst van Christus op zich laat wachten. Hij zegt dat de Mensenzoon niet op zich laat wachten, maar dat het eindoordeel is uitgesteld, omdat wij mensen nog zo zondig zijn. Met andere woorden: als de Mensenzoon nu zou komen om te oordelen, dan zou er bijna niemand gered worden. We kunnen de wederkomst van Christus daarentegen wel bespoedigen, als we gaan leven volgens het evangelie.

Johannes de Doper

Wanneer we leven volgens het evangelie, dan mogen we volgens de Tweede Petrusbrief geloven dat het koninkrijk van God dichterbij komt. Hiermee bereiden we in feite de weg van de Heer, zoals dat in de eerste lezing uit de profetie van Jesaja naar voren komt. De profeet Jesaja krijgt de opdracht de weg van de Heer te bereiden. Hij is de vreugdebode die de komst van de koning aankondigt die het volk van Israël zal bevrijden. Net zoals het volk met Mozes uit Egypte is geleid, zo zal het nu uit de ballingschap geleid worden. Het gaat dus om een boodschap van bevrijding.

De figuur van Johannes de Doper uit het evangelie van vandaag wordt geïdentificeerd met deze vreugdebode uit de profetie van Jesaja. Nu gaat het alleen niet om een bevrijding van het volk uit de ballingschap, maar om een bevrijding uit de zonde. Voor de Joden ten tijde van Johannes was dit namelijk onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het feit dat het land bezet was door de Romeinen was veroorzaakt door de zondigheid van het volk. Eigenlijk is door de ontrouw van het volk aan het verbond dat het met God gesloten had, het koninkrijk Juda ten ondergegaan en kwam eerst de Babylonische ballingschap, die vervangen werd door overheersing door de Perzen, later de Grieken en tenslotte de Romeinen. Deze politieke onderdrukking was volgens de profeten een straf van God voor de ontrouw van Zijn volk, maar de profeet Jesaja belooft ook een bevrijder, de Messias. De Messias is niet alleen de politieke bevrijder van het volk, maar ook de bevrijder van de zonde, want door de Messias zal het volk zich aan het verbond houden en daarom zal het ook politiek bevrijd worden. Vandaar de boodschap van Johannes de Doper: Bekeert U, want de Messias is in aantocht. Dan volgt ook de bevrijding.

Welke bevrijding?

De grote discussie tussen de Joden en de christenen is natuurlijk dat voor de christenen die bevrijder is gekomen in Jezus van Nazareth, terwijl de Joden in Hem hoogstens een profeet zien. Hij kan voor hen geen Messias zijn, want de onderdrukking en later de vervolging is blijven bestaan. De politieke bevrijding heeft nog niet plaatsgevonden, maar dan klinken ons weer de woorden van Petrus in de oren: De bevrijding van de zonde ook niet. Als we gefrustreerd zouden raken van het wachten - meestal worden we dat niet, omdat we niet echt meer wachten - , en we zouden Jezus vragen, wanneer Hij eindelijk eens komt, dan kan Hij ons vragen, wanneer we eindelijk eens gaan luisteren. Er is een Midrasj, waarbij aan een Rabbijn wordt gevraagd wanneer de Messias zal komen. De rabbijn antwoord: Als we eindelijk eens gaan luisteren.

Preken voor dovenmansoren

Dat we niet luisteren lijkt God al te verwachten. Bij de roeping van Jesaja wordt gezegd dat de mensen horen alsof ze geen oren hebben en zien alsof ze niet zien. Ook Johannes krijgt de titel van de roepende in de woestijn. Er wordt van begin af aan rekening gehouden met de onverbeterlijkheid van de mensen. En toch wordt het woord verkondigd, toch klinkt de belofte van de bevrijding en toch is God mens geworden in Jezus Christus. En nu zitten wij hier te luisteren naar de profetie van Jesaja, naar de woorden van de roepende in woestijn. Terwijl we luisteren dringt ons de vraag op: neem je het woord aan, luister je wel echt en ga je er wat mee doen?

Zien, oordelen en handelen

Vorige week heb ik verteld over de theologie van de bevrijding met zien, oordelen en handelen. Waakzaamheid staat voor het zien en oordelen, je bewust worden van wat er gaande is en oordelen dat het niet goed is. De oproep om de weg van de Messias te bereiden, vraagt om het handelen. De verkondiging is gebeurd, we hebben het woord mogen aannemen en nu is het tijd om de weg van de Messias te bereiden. De grootste drempels op die weg zijn onze eigen zonden, fouten en gebreken. Werken aan onze eigen tekortkomingen is werken aan de wederkomst van onze Heer.

Maak je eigen wegen recht

In de Advent kunnen we ons voorbereiden op Kerstmis, het feest van de geboorte van de Heer. Maar meer nog is het een tijd om aan ons christen-zijn te werken. We kunnen de drempels van ons eigen levenspad proberen te effenen. We kunnen onszelf onderzoeken: wat doen we verkeerd, welke goede dingen laten we liggen. Iedere zondag bidden we het: het kwade dat we gedaan hebben en het goede dat we hebben nagelaten. We kunnen onszelf kritisch bekijken: In hoeverre dragen we bij aan het leed in de wereld en wat we zouden kunnen doen om dit leed terug te dringen. Als we ons dat bewust zijn, dan kunnen we veranderen, dan begint het handelen op weg naar de bevrijding en bereiden we de weg van onze Heer Jezus de Christus.

Preek van pastoor Remco Robinson, 2e zondag van de Advent

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS