Honderd jaar opbouw

Zijn jullie na 100 jaar nog in opbouw?

Anderhalf jaar geleden werd ik een geïnterviewd door Herman Boesveld van radio Arnhem. Het ging over ons 100 jarig jubileum. Hij vroeg mij: "Hoe gaat het nu met de parochie?" Ik antwoordde hem: "We zijn aan het opbouwen." Waarop hij verbaasd antwoordde: "Zijn jullie nog in opbouw? Wat hebben jullie in die 100 jaar dan gedaan?"

Maleachi 3, 1-4

Brief aan Hebreeën 2, 14-18

Lucas 2, 22-40

Waarom zijn we nog steeds in opbouw?

Het is inderdaad een wat onthutsende gedachte: na 100 jaar zijn we als parochie nog of weer in opbouw. Er is in die 100 jaar veel gebeurd, veel gedaan, maar als we de parochie nu bekijken, dan is de parochie niet veel gegroeid. Sterker nog, vergeleken met 50 jaar geleden is de parochie gekrompen. De aanstelling voor de pastoor is er gekomen, maar zij is inmiddels teruggelopen tot 50%. Wat is er in die 100 jaar gebeurd? Is er eigenlijk wel een reden voor een feestje? Zijn we niet al lang over een kleine piek heen en zitten we na 100 jaar als kerk niet in een dal?

Analyse

Inderdaad, als we de beginsituatie bekijken met die van nu, dan lijkt er niet veel te zijn gebeurd in die 100 jaar. Nog steeds hebben we een pastoraal moeilijke situatie. Mensen wonen wijd verspreid. Het is daardoor moeilijk een parochieleven op te bouwen. Op dit moment wonen mensen verder van de kerk af dan bij de oprichting. Sinds eind jaren '60 is er bovendien voor kerken een ongunstig klimaat. Onze samenleving heeft last van ontkerkelijking. Daardoor is het moeilijk om als parochie tot bloei te komen.

Toch moeten we niet te negatief naar deze 100 jaar ontwikkeling kijken. De parochie is de facto misschien wel gekrompen, maar er is wel een statie Twente uit voort gekomen. Dat is toch de belangrijkste reden van de afname van het aantal Arnhemse parochianen. De jonge loot aan de oude kerk heeft al vrucht gebracht. Volgende week komt er zelfs een nieuwe vrucht: de officiële start van de kerngroep Nijmegen.

Bovendien groeit onze parochie: er komen meer mensen bij dan er weggaan of sterven. Ook neemt het parochieleven toe. Er waren al heel wat werkgroepjes om dingen mogelijk te maken en sinds enige tijd zijn daar nieuwe groepjes bij gekomen. Na 100 jaar, waarvan 40 jaar met ontkerkelijking staat hier al met al een levendige kerk die een goede toekomst heeft.

Blijven bouwen

Maar de vraag gaat dieper: waarom blijven bouwen aan een parochie? Ten eerste omdat de kerk een gemeenschap van mensen is; er komen steeds weer nieuwe mensen bij. Er ontstaan nieuwe situaties met nieuwe uitdagingen. Verder is de kerk onvolmaakt. Niets in deze wereld is volmaakt, maar kerk behoort het teken van Gods aanwezigheid in de wereld te zijn, een voorloper van Gods koninkrijk. Dat is iets om aan te blijven bouwen. Op deze manier kan men de kerk ook typeren: Gods volk onderweg, op weg naar het beloofde land. Het feit dat de kerk nog niet de Kerk is, maakt voortdurende opbouw nodig en moeten we er voortdurend mee bezig blijven.

We zijn dus nooit klaar. Dat betekent dat we altijd bereid moeten zijn weer in beweging te komen. Als we een einde willen maken aan deze parochie, dan moeten we alles bevriezen en elke beweging weigeren. Maar veranderen is moeilijk. Zeker voor kerkbetrokken mensen, zo blijkt het. Vaak hebben we de ervaring dat het allemaal minder wordt. Nostalgisch kijken we terug naar die tijd waarin de kerken vol zaten, waarin heel Nederland nog gelovig leek. We zien allerlei sociale regelingen verdwijnen en ervaren steeds minder geborgenheid in onze wereld. Door die ervaringen is het moeilijk om ook het positieve van veranderingen te zien. Toch zijn ze er wel, sterker nog, veranderingen die we zelf initiëren kunnen negatieve gevolgen van andere veranderingen verzachten of oplossen. Juist daarom mogen we als kerk niet verstarren en is het noodzakelijk te blijven bouwen aan onze gemeenschap.

Hoe kunnen we bouwen?

Hoe te bouwen aan een kerkgemeenschap in een ontkerkelijkte samenleving? Het is een moeilijke vraag waar elke pastor en theoloog zich over buigt. Zelf denk ik dat het om twee dingen gaat en één principe:
Het principe is heel simpel: bouwen doen we als gemeenschap samen. Het is dus een bouwen voor en door de hele parochie. Alleen dan kunnen we ergens komen.

Waar bouwen we dan aan? Bouwen aan de parochie doen we door als gemeenschap te groeien, door elkaar te ontmoeten, hier tijdens de kerkdienst, maar ook erna bij de koffie, bij groot huisbezoeken, huiskringen en allerlei andere dingen die we als parochie kunnen organiseren.

Daarnaast vraagt ons geloof om opbouw. We hebben allemaal wel in meer of mindere mate lering of catechese gehad. Toch is het niet voldoende als kind op de sacramenten te zijn voorbereid en af en toe naar een preek te luisteren. Bouwen aan de parochie betekent bouwen aan jezelf. Dat kan door zelfstudie, maar ook door deel te nemen aan wat we in onze parochie organiseren. Regelmatig komen er middagen over geloofsthema's, ik heb de huiskringen en groot huisbezoeken al genoemd. Door over geloof te lezen en te praten, helpen we elkaar te groeien als christenen, als gemeenschap en dus als parochie.

Kerk zijn is blijven bouwen aan je gemeenschap

Het is een wat onthutsende vaststelling dat we 100 jaar na de oprichting van de parochie nog steeds in opbouw zijn. Door een veranderende maatschappij, door het ontstaan van dochtergemeenschappen zijn we nog steeds niet veel groter geworden dan we in het begin van onze parochie waren. Toch is het feit dat we bouwen aan een geloofsgemeenschap in deze maatschappij al een felicitatie waard. We zijn niet aan het bezuinigen of inperken, nee, we zijn aan het bouwen. Daarmee doen we wat noodzakelijk is voor ons kerk zijn, blijven bouwen, blijven werken aan een gemeenschap die onderweg is naar het beloofde land, het koninkrijk Gods. Als we samen proberen te groeien als gemeenschap en in ons geloof, dan komt dat beloofde land echt in zicht.

Een waagstuk

Eigenlijk is het absurd: we zijn een parochie, opgericht onder condities waarin men nu allang geen parochie meer zou oprichten. Een klein groepje oud-katholieken woont in binnen een straal van 20 km van Arnhem. Een priester moet uit Amersfoort op de fiets komen. Het is een wonder dat deze gemeenschap 100 jaar daarna nog bestaat dat zij in oorlogstijd een kerkje van de grond heeft weten te krijgen met een pastorie en met een eigen pastoor. Het is allemaal niet gemakkelijk gegaan en ons parochieleven is ook nu nog vol uitdagingen, maar van dat handjevol mensen is na 100 jaar een vitale gemeenschap ontstaan met een veelbelovende toekomst.

Preek van pastoor Remco Robinson bij het 100 jarig jubileum van de parochie tevens Opdracht van de Heer in de tempel

 

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS