20 april 2014 - Hoogfeest van Pasen - n.a.v. Johannes 20

In ons rooster staat voor de kerstmorgen het eerste hoofdstuk van het Johannes evangelie. Het zijn de bekende woorden, het gedicht waarmee Johannes opent:

In het begin was het woord,
het woord was bij God,
het Woord was God.
In het woord was leven
en het leven was Licht voor de mensen.
Het licht schijnt in de duisternis
en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.

In de oosters- orthodoxe kerk wordt bovenstaande gelezen met Pasen, juist vanwege die laatste woorden: het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft haar niet in haar macht gekregen.

Al in de eerste regels van zijn verhaal schrijft Johannes dat het Licht zal overwinnen. Dat niet de dood, maar het leven het laatste woord heeft. Al vanaf het begin van zijn evangelie verkondigt Johannes de opstanding.

Johannes heeft zijn evangelie geschreven na de opstanding, jaren later, toen de eerste christelijke groepen al waren ontstaan. Hij schrijft achteraf.
Dat is ook logisch, als het leven van Jezus was gestopt aan het kruis en in het graf, was er geen enkele reden geweest om een evangelie te schrijven. Dat is ten minste de opvatting van Johannes.

Dan hadden we een biografie gehad van een inspirerende man die zoveel eeuwen geleden leefde, ook interessant, maar zo zijn er wel meer mensen geweest. Dat is geen evangelie!

Dat is duisternis is overwonnen.
Dat Gods licht schijnt over een mensenleven!
Dat de steen is weggerold!
Dat Maria wordt aangesproken door haar Rabboeni,
terwijl ze denkt dat hij gestorven is.
Dat de andere leerlingen Hem daarna ontmoeten rondom brood en vis,
dat is de reden waarop Johannes zijn evangelie schrijft.

 

Duisternis genoeg in deze wereld.

Een schoolreisje in Korea eindigt in een nachtmerrie als de veerboot kapseist. Het waren jongeren, die nog een heel leven voor zich zouden hebben. Nu is hun toekomst verdwenen in de golven van de zee.
Duisternis

Ik hoorde van de week over lieve oude dame die al heel wat heeft meegemaakt in haar leven, maar altijd positief is gebleven. Ze heeft zoveel mensen bemoedigd. Nu is haar dochter opgenomen in het hospice. Dat ze dit ook nog moet meemaken. Duisternis

Op zakelijke toon werd meegedeeld in het journaal dat de oorlog in de Oekraïne weer een stapje dichterbij komt nu Nederland mee helpt de grenzen van de Baltische staten te verdedigen. Duisternis, angst, onzekerheid, geweld, allereerst voor de mensen in de Oekraïne en op de Krim, maar de schaduw valt ook over ons heen.

Mensen gaan naar het ziekenhuis voor onderzoek, wat zou de uitslag zijn?
Mensen worden ziek, en ze weten dat het alleen maar achteruit zal gaan.
Hoe ziet de toekomst eruit?

Mensen lezen in de krant over de maatregelen van ons kabinet, over de sluitingen van bedrijven, over de economische ontwikkelingen. Waar leven zijn volgend jaar van? Volgende maand? Volgende week? Duisternis, wie ziet nog een lichtpuntje?

Het zouden allerlei redenen kunnen zijn om het deze Pasen maar even wat rustiger aan te doen. Even wat minder halleluja’s omdat er zoveel redenen zijn om kyrië te zingen.  Even wat minder uitbundig omdat er zoveel schaduwen over een mensenleven kunnen hangen.

Johannes eindigt zijn lied in hoofdstuk 1 vers 18 met God. In het begin was het woord, het woord van God, het woord bij God. Aan het einde is God er opnieuw, of nog steeds. Jezus heeft ons zijn Vader doen kennen.

Johannes heeft zijn lied zo geschreven dat God het als het ware omarmt.
Hij omringt met zijn liefde uw leven.

Vanaf het begin tot het einde, tot voorbij het einde, Hij omringt met zijn liefde uw leven.  Zo schrijft Johannes zijn evangelie. Dat God op Golgotha was, en in het graf, in de duisternis, in onze duisternis.
En daarna, en verder…. Het licht heeft de duisternis overwonnen.

Het is ook niet toevallig dat we het verhaal over de opstanding vinden bij het krieken van de ochtend. Dan, als het zonlicht het duister van de nacht overwint, dan vieren we de opstanding van Jezus Christus.

De leerlingen van Jezus wachten de sabbat af. Wat zouden ze hebben gedaan die dag dat Jezus in het graf lag? Hebben de rituelen van de sabbat hen geholpen de dag door te komen? Soms bieden vaste gewoontes houvast. Of waren ze totaal van de kaart en konden ze alleen maar huilen. Of stil zijn, herinneringen delen. Een lange dag als je niets kunt of mag doen.

De volgende ochtend gaat Maria vroeg op pad.

Ze gaat naar het graf. Soms gaan mensen naar het graf omdat ze ervaren dat hun geliefde daar het meest nabij is. Omdat het de beste plek is om aan hem of haar te denken. Anderen komen nooit bij een graf en bewaren de herinneringen liever in hun hart. Of zitten aan de waterkant om iemand te gedenken.

Maria gaat naar het graf, het verhaal vertelt dat ze ook het lichaam nog eens wilde balsemen. We krijgen de indruk dat ze eigenlijk er niet zo goed over heeft nagedacht. Een gang ingegeven door verdriet, wanhoop misschien.

De hele blijde boodschap van Pasen komt samen in die paar korte zinnen die Jezus en Maria met elkaar wisselen.

“Maria!” “Rabboeni” 
Houd me niet vast en verkondig de discipelen de opstanding.

Maria wordt geroepen met haar naam, als eerste van Jezus leerlingen.
Maria! Geroepen om te geloven, geroepen om te getuigen.
Er zijn mensen die geloven dat het Licht overwint, uiteindelijk. Dat is geen ontkenning van de duisternis. Dat is geen ontkenning van de dood. Maar dat is de moed verder willen zien.
Er zijn mensen die geloven dat het Licht, dat van boven komt, vanuit de hemel, het Licht is waarbij we mogen leven!

ER zijn mensen die halleluja’s zingen. Niet omdat het allemaal zo goed gaat en er niks is om ons zorgen over te maken. Maar omdat uiteindelijk we worden geroepen om te getuigen van het Licht. Van de opstanding.

“Licht, eerste en laatste woord van Hem die leeft!” Amen

In de Naam van de Vader, en de Zoon, en de Heilige Geest.

.

.

.

Joke Kolkman

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS