Zondag 12 januari 2014 - preek bij MatteŁs 3: 13- 17 en Jesaja 40

De evangelist Matteüs legt een heel eigen accent als hij schrijft over de doop van Jezus door Johannes in de Jordaan. Het eerste deel van de preek van Johannes de Doper hebben we al gelezen in de adventsweken. We lazen dat Johannes het volk opriep om zich te bekeren, als teken daarvan doopt hij de mensen. Veel mensen komen.

Als teken van bekering, als teken van een nieuw begin.

Een passende oproep in de weken van advent, de weken van bezinning en voorbereiding van de komst van de Heer.

Vandaag is het de dag dat Jezus wordt gedoopt.

 

Jozef heeft zijn vrouw en kinderen vanuit Egypte terug gebracht naar Galilea. Het volk heeft eens, in de tijd van Jakob en Jozef zijn redding gezocht in Egypte. Ze ontkwamen daarmee aan de hongersnood.
Zo kon Jozef aan de moord door Herodes ontkomen door opnieuw naar Egypte te vluchten. Dat land dat symbool staat voor slavernij, voor duisternis en de dood, is op dit moment de redding voor het jonge gezin. Jezus gaat de weg van zijn volk.

 

Een aantal keren noemt Matteüs het kind, Jezus dus, dat naar Nazareth verhuisd, uit Galilea komt. Opdat vervuld wordt het woord van de profeet…

 

En zo begint dus ook de evangelie lezing van vandaag: Jezus komt uit Galilea…naar de Jordaan.

Het volk was door de Rode Zee getrokken voordat het de woestijn in ging. Die tocht door het water markeerde het moment van bevrijding. De Egyptenaren, en daarmee het leven van slavernij en onderdrukking vond daar zijn einde. Mirjam zong er nog van: Zingt de Heer, want Hij is hoog verheven, het paard en zijn ruiters stortte hij in zee!

Door het water gaat de weg van de bevrijding.

 

Jezus moet nog door het water voordat hij de woestijn van de verzoeking in gaat.

Matteüs beschrijft hoe Jezus de weg van zijn volk gaat, en niemand houdt hem tegen. Ook Johannes de Doper niet.

Want dat is de weg van de bevrijding, de weg van gerechtigheid.

 

Het lijkt een gemoedelijk gesprek tussen Johannes de Doper en Jezus, over het nut van de doop van Jezus. Is het nu wel nodig, vraagt Johannes zich af. En zou het niet beter omgekeerd kunnen zijn? Dat de Messias mij doopt?

Matteüs geeft meer lading aan de woorden die Jezus spreekt.

Laat af! Ga weg met de suggestie dat ik niet gedoopt hoef te worden!

Het is dezelfde heftigheid als een hoofdstuk verder tegen de satan. Die  verleidt hem in de woestijn de weg van de gerechtigheid te verlaten en voor zichzelf te kiezen.

Laat af! Ga weg!

Laat niets en niemand me weerhouden de weg van de gerechtigheid te gaan!

 

Gerechtigheid! Een typisch bijbelse term, hoe vul je dat nu in?

 

Johannes citeert de profeet Jesaja, ook wij hebben net een gedeelte van de profetie gelezen.

Dit is mijn dienaar, in de vorige vertaling bekend als: dit is mijn knecht. Eén van de gedeelten uit de profetie van Jesaja die wel bekend staan als de liederen van de lijdende knecht des Heren. Er zijn er 4.
Johannes weet van de dienaar van de Heer. Johannes weet dat de Messias zal komen waarop de Geest van de Heer rust. Dat heeft hij meegekregen van zijn ouders, hij leeft van de belofte.
Johan­nes ziet het voor zijn ogen gebeuren.
De knecht die recht zal brengen op de aarde.

Opdat vervuld zal worden de gerechtigheid, zo zei Jezus het ook!

 

Wat zal hij doen?
Jesaja tekent eerst wat hij niet zal doen!

Hij zal niet schreeuwen, en zijn stem niet verheffen op de straat.

Hij zal het geknakte riet niet afbreken.
Hij zal de kwijnende vlam niet doven.

 

De knecht des Heren doet precies het tegenovergestelde van wat men in naam van God vaak meende te moeten doen.

Te grote woorden schreeuwen. Mensen dwingen om dingen voor waar aan te nemen. Mensen in Gods Naam bang maken.
Mensen op hun knieën dwingen.

Deze dienaar is anders. Hij heeft geen geweld nodig.

Het enige dat Hij nodig heeft is de Geest des Heren.

De steun van God zelf.

 

Johannes ziet het hier gebeuren, en wij trouwens ook: de dienaar, de Zoon van de Heer. Hij beschermt wat kwetsbaar is, bewaart wat teer is.

 

 

Hoeveel mensen zouden zich herkennen in die beelden?:

een kwijnende vlam, geknakt riet, zomaar omver geblazen,
bijna uitge­blust, kwetsbaar, voor niemand meer van waarde.

Gemakkelijk doelwit voor iedereen die macht heeft.

Voor iedereen die schreeuw­t, die anderen op de knieën dwingt.

 

De knecht des Heren zal hen niet uitvlakken.

 

Zoals deze knecht ook de blinden de ogen opent,
gevangenen uit de kerker leidt,
wie in duisternis leeft naar het licht leidt.

 

Er zijn heel wat mensen in deze wereld
die verblindt zijn door hun tranen, hun verdriet, hun woede,
hun kwetsbaarheid , hun pijn, hun littekens.

En er zijn mensen gevangen in hun omstandigheden,
in hun zorgen, in hun hopeloosheid, hun ziekte.....

Voor hen komt de dienaar.

 

Dat is de inkleuring en invulling van dat begrip gerechtigheid.

Daarvoor is Jezus gekomen, daarvoor wordt Hij gedoopt.

Het zijn ook precies deze woorden die Jezus leest als Hij in de synagoge van Nazareth is. Heden zijn deze woorden voor uw ogen vervuld.

 

Deze maand gaat de actie kerkbalans van start, daar hoort u straks meer over. Het thema is: wat is de kerk u/jou waard? Natuurlijk met die dubbele betekenis. Wat betekent de kerk voor jou? Maar ook wat heb je er voor over?

 

Wat betekent de kerk voor ons?
Waar gaat het nu eigenlijk om?

 

Dat antwoord vinden we vandaag in de lezingen:
het gaat om de weg van de gerechtigheid.

Wat is de waarde van de kerk?

Dat we weet hebben van de gerechtigheid.

Van een Heer, die dienaar werd, die gerechtigheid leeft.

 

We weten van troost voor wie geknakt is.

We weten van Licht voor wie het donker is geworden.

We weten van een begaanbare weg voor wie verblind is door wat er in het leven gebeurt.

We geloven dat Gods Geest ons steunt als we ons alleen voelen.

We geloven in hoop als de wanhoop en teleurstelling overal om ons heen zijn te vinden.

 

Niets of niemand heeft Jezus afgehouden van de weg van de gerechtigheid. Johannes niet, de satan niet en later de Farizeeërs niet.

 

Laat niets de kerk afhouden van het verkondigen van de weg van de gerechtigheid. Machtswellust niet, de wens om groot te zijn, niet, de bedreiging in de wereld niet.

 

Laats niets mij, u, jou afhouden van ons geloof in de gerechtigheid.

 

De hemel opent en er klinkt een stem.

Dit is mijn geliefde zoon, dit is mijn geliefde dochter.

In hem, in haar vind ik vreugde.

Amen

 

Joke Kolkman

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS