Preek Allerzielenviering 4 nov. 2012

Lezingen: 

  • Wijsheid 3: 1- 9
  • Openbaringen 7: 2- 4, 9- 17
  • Matteus 5: 1- 12

.

Zusters en broeders,

Verraadt ons aller angst zich niet

in wie het leven weerloos liet?

De glasglans stemt de blazer mild.

De kaarsvlam vormt de hand tot schild.

De krokus wijst beton zijn grens.

hoe kostbaar is een kwetsbaar mens.

.

Dit gedicht van Okke Jager staat uitgehouwen in zwaar graniet op het terrein van een psychiatrisch ziekenhuis in Deventer. Het vraagt aandacht voor de voor de weerloze mens in onze samenleving, voor de kwetsbare mens. Kwetsbare woorden, gewonnen op dat harde materiaal om even stil te staan bij de mensen die soms meer met vallen dan met opstaan door het leven gaan.

Het is ook een gedicht dat mij boven komt, als ik de zaligsprekingen lees. 

Even tussendoor: ik vind de Bijbelvertaling zoals we die nu gebruiken, over het algemeen prima. 

Leesbaar en begrijpelijk. Maar misschien ben ik ouderwets, het woord “zalig” uit de vorige vertaling roept bij mij net even iets anders op dan gelukkig. Gelukkig klinkt wat oppervlakkiger, naar mijn gevoel.  Misschien ook omdat het aan betekenis inboet; geluk lijkt te koop, of te organiseren.  Geluk klinkt me teveel als een reclameterm in de oren, maar dat is mijn associatie.

En bij “zalig” vermoed ik toch dat God ermee te maken heeft. Niet in de betekenis van  zalig is in de hemel, maar wel zo dat God iets schenkt dat uitsteekt, verder gaat, dieper gaat misschien dat de alledaagse dingen waar we van genieten, maar die soms ook zo voorbij zijn.

Zalig kun je uiteindelijk ook zijn als je in de misère zit, dan ben je niet gelukkig. 

Dus zonder het hoogdravend te maken, of te zwevend, gebruik ik maar het woord zalig vandaag. 

We zien Jezus op een berg staan en tegen de mensen spreken die rondom Hem verzameld zijn. 

Hij ziet de schare aan. 

Als er in het evangelie het woord schare staat, moeten we denken aan mensen waarvan we nu zouden zeggen: mensen aan de zelfkant van de samenleving. Die mensen waarover Jezus met ontferming bewogen is. 

Die mensen die ontferming oproepen, dat wil zeggen bij Jezus. 

Die mensen die afkeer oproepen bij veel anderen. Het is de schare die lijkt op een kudde zonder herder. 

Verdwaald, niet wetend wat te doen of te laten. 

Wanhopig of verbitterd, verhard, of moedeloos. 

Daar op een berg spreekt Jezus Zijn woorden. 

Zoals eens God vanaf de berg tot Zijn volk sprak. Mozes mocht Gods woorden over brengen. 

Nu is het Jezus, Zijn Zoon, die Zijn woorden overbrengt. 

Toen sloot God een verbond met Zijn volk. 

Het zou een uitverkoren volk zijn, een volk anders dan alle andere. 

Er zouden speciale geboden gelden bij dit volk. 

En vooral zou Gods belofte gelden voor dit volk.

Nu spreekt Jezus vanaf de berg. Ook nu is er sprake van een nieuwe verbond.

En wat Hij zegt, klinkt anders dan al het andere.

Wij zijn gewend aan:

de macht van de sterkste. 

De macht van het geweld. 

De leiders hebben het voor het zeggen. 

En de mensen die sterk zijn en voor zichzelf opkomen, komen het verst. 

De mensen aan de top van de samenleving bepalen deze wereld.

De mensen die hun eigen leven zo goed in de hand hebben.

De mensen die het voor de wind gaat.

Zij mogen zichzelf gelukkig prijzen, ze hebben het maar mooi gered. 

Jezus heeft een heel andere boodschap.

Zalig de kwetsbaren, zalig zij die naar de rand van de samenleving zijn geschoven. 

De armen van geest, die hun handen vol hebben aan de dagelijkse zorgen, en niet toekomen aan een rijk of intensief geloofsleven. Die zich niet kunnen permitteren zoals de Schriftgeleerden, om dagelijks bezig te zijn met Gods Woord, ze hebben wel wat anders te doen. 

Zalig die treurende, de mensen die huilen, 

die bidden, 

die fluisteren, 

die zeggen; Heer, ontferm U. 

Of zuchten; laat maar, het maakt mij allemaal niet meer uit.

Zalig de zachtmoedigen, de mensen die het goed bedoelen, 

maar van zichzelf zo kwetsbaar zijn, dat ze vaak de klappen krijgen. 

Niet zij die met de ellebogen werken, maar zij die veel weten, en ook veel kunnen begrijpen en vergeven. Mensen die durven toegeven, een stapje opzij willen doen.  

Zalig die hongeren en dorsten naar gerechtigheid omdat ze dat zo hard nodig hebben. 

Want er zijn mensen die tussen wal en schip dreigen te vallen, altijd opnieuw, overal zijn er van die mensen. Zij zijn zalig.

Zij horen bij dat nieuwe verbond. 

Zij horen bij dat Koninkrijk. Dat zijn de kwetsbare en dus kostbare mensen. 

Kostbare mensen zijn het; de reinen van hart. De vredestichters, de mensen die vechten voor gerechtigheid, de barmhartigen. Waren er maar meer van dit soort mensen in deze wereld ! 

Zalig zijn ze in het Koninkrijk.

Het zijn deze mensen, de vredestichters, de barmhartigen, de mensen die werken aan gerechtigheid, de reinen van hart, die dat Koninkrijk laten zien. 

Die horen bij dat nieuwe verbond dat Jezus Christus sluit. 

.

Met hen.

.

Op deze dag herdenken wij de mensen die ons zijn voorgegaan.

De heiligen, nou ja, vaak achteraf als heilig, inspirerend, beeld van God, herkend. 

En is het niet vaak juist hun nederigheid, hun opkomen voor de kwetsbaren, de bereidheid om zich tot het uiterste toe in te zetten voor hun geloof.

Het zijn niet de mannen en vrouwen die zichzelf op de borst sloegen en zeiden: zie mij eens goed doen? Ze deden het niet zichzelf, maar voor de Heer, en dus voor de mensen. 

Op deze dag, dat we de heiligen gedenken, lezen we uit Matteüs over die schare op de berg, de schare die is als een herder zonder kudde. Maar gelukkig zijn ze!

En we beseffen welke mensen ons tot inspiratie dienen, waar het eigenlijk om gaat in de kerk. 

Hoezeer de  kerk andere verhalen vertelt dan de wereld.

We gedenken ook de mensen die zijn heengegaan uit onze eigen kring.

Mensen die we kennen, korter of langer geleden, maar wat is tijd als je iemand mist. 

Bijzondere mensen misschien voor ons, mensen aan wie we bijzondere herinneringen hebben.

Maar misschien in deze wereld heel gewone mensen, met hun goede en zwakke kanten, met hun plezier en hun zorgen, met het heel eigen levensverhaal, en tegelijk levend als zovelen.

Over al die mensen, van wie we vandaag de naam noemen, of aan wie we denken in stilte, is wel een verhaal te vertellen. En tegelijk zijn het vaak doodgewone mensen zoals jij, u en ik.

En dat maakt dat we zo met elkaar verbonden zijn. 

Voor hen, voor ons, klinkt vandaag de belofte: zalig zijn zij!

Gelukkig in Gods Naam!

Die belofte gaat verder dan het leven op aarde.

Dat is nog  geen 40, veel te jong, 50, 60, tot 80 of 90, dat vinden we oud!

Gelukkig de mens, die belofte klinkt vandaag, voor hen die ons voorgingen.

En voor ons. Tot in eeuwigheid.

.

Amen.

.

.

.

Joke Kolkman

Oud-Katholieke Parochie St. Willibrordus, Arnhem | Site techniek: SyncCMS